SAVAŞ SANATI ÜSTÜNE
Gerçek zafer, savaşmadan kazanı-
lan zaferdir; gerçek önder savaş-
madan kazanan önderdir.
sun tzu
Sun Tzu Wu, (Sun Tzu, “Sun Usta” anlamına gelir ve Sunzi
olarak da yazılır) Wu devletinde (şimdiki Çin) yaşamış ünlü bir Çinli general, filozof ve askeri stratejisttir. Doğum ve
ölüm tarihleri kesin olarak bilinmemekte, ama M.Ö. 500 yıllarında yaşadığı tahmin edilmektedir.
Savaş Sanatı adlı kitap M.Ö. 5. yüzyılda Çin’de yazılmış
bir askeri staretji kitabıdır ve Çin’de eski dönemlerden beri
kullanılan savaş teknikleri üzerine Sun Tzu’nun yaptığı sohbetlerin bir araya getirildiği bir eserdir. Kitap 13 bölümden
oluşur ve her bölüm savaşla ilgili bir konuyu ele alır. Devlet
yönetimi ile Taoculuğu kaynaştıran ve genel olarak askeri
strateji ve savaş taktikleri temel alan bu yapıt bir yandan askeri stratejinin başyapıtı olarak kabul edilirken, bir yandan
da Doğu’da ve Batı’da askeri konular dışında, iş ve hukuk
dünyasında da etkili bir kaynak olarak kabul edilmiştir.
Kitap ilk olarak 1772’de Fransızcaya Cizvit Jean Joseph
Marie Amiot tarafından çevrilmiş, daha sonra İngiliz subay
Everard Ferguson Calthrop tarafından 1905’de kısmi bir çeviri denemesi yapılmıştır. İlk açıklamalı İngilizce çeviri 1910
yılında Lionel Giles tarafından hazırlanmış ve yayınlanmış-
tır. Mao Zedong, General Vo Nguyen Giap, General Douglas
MacArthur ve Japon İmparatorluğu liderleri bu eserden ilham almışlardır.
Sima Qian’ın MÖ. 1. yüzyılda kaleme aldığı Büyük Tarih
çi’nin Kayıtları adlı eserinde, Sun Usta olarak da anılan Sun
Wu tarafından askeri bir metin yazıldığı ve bu metnin Wu
kralı Helu tarafından okunup çalışıldığı anlatılır. Bu metin
geleneksel olarak Sun Usta’nın Savaş Sanatı olarak adlandı-
rılmıştır.
Çin’de halen geçerli olan genel kanı, Sun Wu’nun Çin’de
İlkbahar ve Sonbahar Dönemi’nin (MÖ 776-471) sonlarına
doğru yaşamış askeri bir teorisyen olduğudur. Sun Wu, doğ-
duğu Qi eyaletini terk edip Wu Krallığı’na gitmiştir. Burada,
zarif saray kadınlarını bile savaş konusunda eğitebilmesiyle
kralın gözüne girmiş ve Wu ordularını güçlendirip, batıdaki
rakip Chu eyaletini tehdit eder hale getirmiştir.
Ünlü stratejist, şair ve kumandan Cao Cao, Savaş Sanatı
hakkında bilinen ilk yorumu kaleme almıştır. Cao’nun yazdığı giriş yazısından metni elden geçirdiği ve bazı bölümleri çıkardığı anlaşılır, ancak yaptığı değişikliklerin boyutu belli
değildir. Savaş Sanatı, Çin kraliyet tarihçelerinin bibliyogra
fik kataloglarında sürekli yer almıştır, ancak bu kataloglarda
eserin bölümleri ve boyutları hakkındaki bilgiler büyük farklılıklar gösterir.
Erken 20. yüzyılda, Çinli yazar ve devrimci Liang Qichao,
metnin aslında MÖ. 4. yüzyılda, Sun Wu’nun soyundan geldiği düşünülen Sun Bin tarafından yazıldığını öne sürmüştür.
12. yüzyıldan başlayarak, bazı uzmanlar Sun Wu’nun varlığı-
nı sorgulamıştır. Bunun temel nedeni, Zuo’nun İlkbahar ve
Sonbahar Dönemi Tarihi Olayları adlı eserinde adının geçmemesidir. Sima Qian’ın Büyük Tarihçi’nin Kayıtları adlı eserinden önce Sun Wu ismine rastlanmamaktadır. Bu yüzden de
Sun Wu’nun “gezgin savaşçı” anlamına gelen bir takma ad
olduğu düşünülmüştür. Buna karşın Sun Bin askeri konularda tanınan gerçek bir kişiliktir ve belki de sadece efsane olan
Sun Tzu’nun ortaya çıkmasına ilham olmuştur.
Planlama
Sun Tzu der ki:
1 Savaş hayati önemde bir Devlet meselesidir.
2 Savaş bir ölüm-kalım meselesidir, güvenlik içinde
yaşamaya ya da yok olmaya giden bir yoldur. Bu
yüzden, asla her ne olursa olsun ihmal edilemeyecek bir
inceleme konusudur.
3 Savaş sanatı, savaş alanındaki koşulları saptamak için
dikkate alınması gereken değişmez beş faktör tarafından
yönetilir.
4 Bunları şöyle sıralayabiliriz: (1) Yol; (2) Gök; (3) Yer;
(4) Komutan; (5) Yöntem ve disiplin.
5, 6 Yol; halkın hükümdarları ile tam bir uyum içerisinde
olmalarını sağlar; böylece hayatları pahasına, hiçbir
tehlikeden korkmadan onun peşinden giderler.
SAVAŞ SANATI
12
7 Gök; gece ve gündüzü, soğuk ve sıcağı, zamanı ve
mevsimleri ifade eder.
8 Yer; büyük ve küçük mesafeleri, tehlike ve güvenliği, açık
arazi ve dar geçitleri, ölüm ve kalım olasılıklarını kapsar.
9 Komutan; bilgelik, içtenlik, insalcıllık, cesaret ve
otoriterlik erdemlerini temsil eder.
10 Yöntem ve disiplin deyince orduyu uygun alt sınıflara
ayırma, subayların rütbeye göre sınıflandırılması, orduya
erzak ve malzeme ulaştırılacak ikmal yollarının bakımı ve
askeri harcamaların kontrolü anlaşılır.
11 Bu beş başlığı her komutan iyi bilmelidir; bunları bilen
komutan galip gelecektir, bilmeyen ise başarısız olacaktır.
12 Bu yüzden askeri koşulları tartmak istersen bunları
aşağıdaki kıyaslamalara temellendir:
13 (1) İki hükümdardan hangisi ordusunun bireylerine
Yol’u daha iyi aşılamıştır? (2) İki komutandan
hangisi daha dirayetlidir? (3) Gök ve Yer avantajları
kimden yanadır? (4) Hangi tarafta disiplin daha sıkı
uygulanmaktadır? (5) Hangi ordu daha güçlüdür?
(6) Hangi tarafta subaylar ve erler daha eğitimlidir?
(7) Hangi ordu hem ödüllerinde hem de cezalarında
daha istikrarlıdır?
Planlama
14 Bu yedi değerlendirmeyi göz önünde bulundurarak
zafer veya yenilgiyi tahmin edebilirim.
15 Tavsiyelerime kulak verip onlara göre harekete geçen
komutan kazanacaktır: böyle biri komutada kalsın!
Tavsiyelerimi dinlemeyen ve onlara göre harekete
geçmeyen komutan ise bozguna uğrayacaktır: böyle biri
ise görevden alınsın!
16 Benim tavsiyelerimi uygularken, beklenmedik
fırsatlardan yararlanmayı bilin.
17 Kişi, karşısına çıkan fırsatlara göre planlarında değişiklik
yapabilmelidir.
18 Her savaş aldatmaca üzerine kuruludur.
19 Bu nedenle, saldırabilecek güçteyken, acizmiş
gibi gözükmeli; güçlerimizi harekete geçirirken,
hareketsizmiş gibi durmalı; düşmanı yakınındayken
uzakta, uzaktayken yakında olduğumuza inandırmalıyız.
20 Düşmanı kandırmak için yemler sun. Kargaşa
içindeymiş gibi görün ve onu yok et.
21 Eğer düşman her cephesini güvenlik altına almışsa,
onun saldırısına hazır ol. Eğer senden çok daha büyük
bir güce sahipse ondan kaç.