- Yorum: Hucurât Sûresi (1-18) -
~ Sonsuz merhamet sahibi ve bağışlayan Allah'ın adıyla. ~
1- “Ey iman edenler!” ifadesi temelde müminlere yöneltilmiş bir hitaptır. Ancak bu ifade, hakikati arama gayreti gösterenleri kapsadığı gibi, henüz göstermemiş kimseleri de kapsayabilir. Kulların nefslerine yenik düşerek kendilerini; Allah'tan ve Hz. Muhammed'den üstün görmemeleri, Allah'ın emirlerine uymaları, Allah tarafından belirlenmiş her sınırın ihlalinden sakınmaları gerekmektedir. Hiç kuşkusuz, Allah zahire (dışa) yansıtılmış, batına (içe) saklanmış olanları eksiksiz duyan ve onların farkında olandır.
2- Kulların Hz. Muhammed ile saygıyla konuşmaya özen göstermeleri, aynı özeni kendi aralarında da göstermeleri gerektiğine dikkat çekilmiştir.
3- Hz. Muhammed'e incelikle yaklaşanlar, Allah'ın gönüllerini derin bir ar (mahcubiyet) duygusu ile imtihan ettiği kullarıdır. Allah'tan onlara merhamet, yaptıklarının karşılığı olarak büyük bir armağan vardır. Merhamet ve armağan, her şeyin sonucunda olabileceği gibi, her şeyi oluşturacak sebeplerde de olabilir.
4- “(1) Uyeyne İbn Husâyn ve Akra’ İbn Hâbis, Temimoğulları'ndan yetmiş kişilik bir heyetle birlikte Hz. Peygamber'in istirahatta bulunduğu bir öğle vaktinde odaların arkasına gelerek, “Ey Muhammed! Yanımıza gel!” diye seslenmişlerdi.” Heyette olanlar kapıyı çalmak ya da beklemek yerine Hz. Muhammed'e seslerini yükseltmişlerdir. Bu durumun düşüncesizliği ifade edilmiştir.
5- Eğer sabırlı olsalardı, Allah onlara göstermiş oldukları sabırdan dolayı apayrı bir iyilik bahşedebilirdi. Allah çok affedici, karşılık gözetmeden veren, çok acıyandır.
6- Kulların aralarından kötülük yapanlara sorgulamadan inanarak, istemeden bir topluluğu bozabilecekleri ve ancak tüm bunlar gerçekleştiğinde hatalarının farkına varabileceklerinden sorgunun önemi ifade edilmiştir.
7- Hz. Muhammed bir yol gösterici olarak Allah'ın diğer kullarının da yanındadır. Birçok durumda onlara katılsaydı, bu yolda onlara aralarından yardım edecek bir kul olmaz, yollarını şaşırabilirlerdi. Bu yüzden Allah, gönüllere iman sevgisinin tohumlarını yerleştirerek gizlemiş, onu iyi göstermiş, kötülükleri ise kötü göstermiştir. Bu gizliliği fark edebilenler, doğru yolda olanlardır.
8- Allah kullarına bir iyilik, bir hibe (bağış) olarak böyle yapmıştır. O, her şeyi eksiksiz bilen, en doğru kararı veren ve derin bilgi sahibi olandır.
9- Kulların birbirlerine karşı arabulucu olmaları, adalet kapsamında zulmetmeden birbirlerine destek çıkmaları ve adilce arabuluculuk yapmalarına dikkat çekilmiştir. Allah, adil olanları sevmektedir.
10- Kulların hepsi kardeştir. Kardeşler birbirlerine arabuluculuk yapmalıdırlar. Allah'a saygısızlık etmekten uzak durmalılardır ki, Allah onlara göstermiş olduğu ihsanını sürdürsün ve diğer kullar da onlara ihsanda bulunsun.
11- Kulların birbirlerinin değerlerine saygısızlık etmemeleri ve suizanda (kötü düşünce) bulunmamaları, birbirlerinin asıllarını yani özlerini bilemeyeceklerini, kadınların da birbirlerinin özlerini bilemeyecekleri, kulların kötü isimlerle birbirlerine seslenip iftira etmemeleri gerektiği, imanın bütünlüğü sağlanılabilirken yeniden parçalanmasının değil, birleşmeyecek şekilde parçalanmasının kötü bir itibar olduğu ifade edilmiştir. Allah'a yeniden yönelmeyerek, dönüş yapmayan haksızlık yapandır.
12- Kulların zannın kötü olanlarından korunmaları, zannın kötü olanlarının günah olduğu, birbirlerinin eksikliklerini ve özellerini irdelememeleri, arkalarından kötülükle konuşmamalarına dikkat çekilmiştir. Ölmüş kardeşlerinin etini yemek ne kadar hoş olmayan bir durum ise, birbirlerinin arkalarından kötülükle konuşmaları da o kadar hoş değildir. Allah'a saygısızlık etmekten uzak durmalılardır. Hiç kuşkusuz, Allah dönüşlerden çok razı olan, çok şefkatlidir.
13- Kulların tamamı aynı kökten yaratılmıştır. Birbirlerini tanıma imkanı için farklı cinsiyetlere, farklı milletlere, farklı ırklara ve kültürlere ayrılmışlardır. Allah nezdinde en kıymetli olan O'na saygısızlık etmekten çekinendir. Hiç kuşkusuz Allah her şeyi eksiksiz bilendir, eksiksiz haberdar olandır.
14- Bedevîlerin “İman ettik” demeleri üzerine bunun yalnızca boyun eğmek olduğu ifade edilmiştir. İman aşamalıdır. Henüz iman tam anlamıyla kalplerinde değildir. Allah'a ve peygamberlerine de tam anlamıyla boyun eğerlerse, Allah salih amellerinden ve nezdindeki değerlerinden hiçbir şey eksiltmeyecektir.
15- Kullar ancak, Allah'a ve peygamberine güvenen, kuşku duymayan, Allah yolunda malları ve canlarıyla çaba sarf edenlerdir. Onlar gayret eden, fedakâr kimselerdir.
16- Hz. Muhammed'e atıfta bulunarak, diğer kulların da dinlerini ve dinlerini kabul etme anlayışlarını sorgulamaları teşvik edilmiştir. Allah, göklerdeki ve yerdeki her şeyi bilendir. Allah her şeyi eksiksiz bilendir.
17- Hz. Muhammed'e tekrardan atıfta bulunarak, Müslümanların Müslüman oluşlarından iyilikle övünerek Hz. Muhammed'e bunu hatırlatmamaları, eğer iyiliklerinde hakikaten samimilerse, Allah'ın onlara karşılıksız bir iyilikle övgüde bulunacağı ifade edilmiştir.
18- Hiç kuşkusuz Allah, göklerin ve yerin bilinemezliğini bilir. Allah amelleri eksiksiz görendir.