Zamanın ve mekânın henüz isimlendirilmediği dönemlerdi.
⊙
Kayra Han gözünün görüp, kulağının işitebildiği her yer suyla kaplıyken. Bir anda sudan geyik boynuzlu, saf ışıkla kaplı gibi görünen güzel bir kadın çıktı. Kadın, Kayra Han'a bakıp şu cümleleri mırıldandı:
"Yarat! Yaptıklarım olacak de, aksini düşünme!"
Sözlerinin ardından kadın geldiği gibi derin sulara iz bırakmadan geri döndü. Kadının ayrılmasının ardından Kayra Han su üzerinde süzülmeye devam etti. Yeri nasıl yaratacağını düşünürken sudan ona doğru kara kaşlı, kara gözlü, köpek dişleri ağzından fırlamış çenesine kadar inen, ağaç köklerine benzer boynuzları olan bir varlık yaklaştı. Kayra Han yaratığa doğru döndü:
"Sen kimsin? Adın, niyetin nedir?"
Yaratık Kayra Han'a dönerek âdeta tıslayan bir sesle konuştu:
"Adım Erlik'tir, yeri yaratmak için geldim."
Erlik'in sözlerini duyan Kayra Han gürledi:
"Benim yaratmayı bilmediğim şeyi sen nasıl yapacaksın? Eğer bana toprak getirirsen öfkelenmeyeceğim, ancak hızlı ol."
Sözleri duyan Erlik karanlık sulara daldı. Suyun derinlerinde bir dağ bulup bir parçasını ağzına aldı, ardından Kayra Han'a geri dönüp toprağı ona verdi. Toprağı gören Kayra Han kollarını uzattı ve sözlerini söyledi:
"Yaptım oldu!"
Küçük toprak parçası genişledi ve yer oluştu. Erlik birkaç sefer daha yaparak Kayra Han'a daha fazla toprak getirdi. Son seferinde Erlik, kendine bir yer yapmak için ağzındaki toprağın tamamını tükürmedi. Kayra Han'ın sözlerinin ardından toprak yeniden genişlemeye başladı, Erlik boğulmamak için yuttuğu toprağı tükürmek zorunda kaldı. Erlik'in ağzından dökülen biçimsiz toprakla dağlar, vadiler oluştu. Erlik'in yaptıklarından sonra Kayra Han öfkelenip onu yer altına sürdü.
Yer altına sürülen Erlik burada kendisine Temir Han ve Karaş Han adında iki hizmetçi yarattı. Temir Han yeri yönetirken Karaş Han ise gölgelere hüküm sürdü.
Kayra Han göğü yarattı ve onu Hayat Ağacı'nın üzerine oturttu. Kayra Han, Ülgen Han ve Kızagan Han'ı yarattı ve ruhlarına fısıldadı:
"Yaptım oldu de, aksini düşünme; yoksa yapabildiklerini de yapamazsın."
Kayra Han tekrar göğe yükseldi ve göğün 17. katında Ay Ata ve Gün Ana'yı yarattı.
Kayra Han göğe çıktıktan sonra toprak ruh buldu, hayat ağacından kopan bir dal uzadı güzelleşti. Kadın yeryüzüne hayat vermeye başladı, her yön çimlendi, ağaçlar yükseldi. Ardından bu kadın Umay Ana olarak anıldı.
Ülgen Han, kendisine hizmetçiler yarattı, bunlar Mergen Han, Talay Han ve Karlık Han'dı. Ülgen her birine görev verdi: Karlık Han, Umay Ana'nın baharını dengelemek için kış oldu, Talay Han sular yeniden yükselmesin diye denizden sorumlu oldu, Ülgen Han Mergen'e fısıldadı:
"Sen bil."
Ardından Ülgen Han göğe yükselip 16. kata oturdu ve buradan havayı yönetmeye başladı.
Ülgen Han'ın gidişinin ardından Mergen Han 8 insan yaratıp onlara ruh üfledi. Mergen Han 9. insana ruh üfleyeceği sırada nefesinin tükendiğini hissedip ara verdi. Bu sırada Erlik yaklaşıp 9. insana ruh üfledi. O zamandan beridir Erlik ve kavminin, insanlar üzerinde etkisi olmaya başladı. İnsanlık bunun ardından yeryüzünde çoğalıp dallandı...
Her zaman anlatılan bu, değil mi? Ama bunlara gerçekten hâlâ inananlar var mı, emin değilim. Hatta çoğu insan, bu şekilde yazı gördüğünde okumadan atlıyor.
Camdan gün batımını izlerken ağzımdan fısıltı halinde şu cümle döküldü:
– Neden hâlâ ayini yapmamız gerekiyor ki?