Zeka Türleri Nelerdir?
Çoklu zeka kuramında insanın farklı alanlardaki yeteneklerini ifade eden 8 zeka boyutu tespit edildi. Daha sonraları 9. boyut da literatüre girdi. Gardner başka da birçok zeka türü olabileceğini ifade ediyor.
1. Sözel/Dilsel Zeka
Sözel-dilsel zeka, kişinin kendini ifade ve dilini etkin kullanma yeteneğini kapsıyor. Konuşma, okuma, yazma becerilerini kullanma yeteneğini ve potansiyelini ifade eden bu zeka türüne sahip insanlar yabancı dilleri de daha kolay öğreniyor.
Sözel zekası baskın olan kişiler okumayı, yazmayı, anlatmayı ve tartışmayı severler.
Yazarlar, hukukçular, hatipler, politikacılar, gazeteciler, çevirmenler bu zeka boyutunun ön planda olduğu kişiler arasından çıkar.
Sözel/dilsel zekası yüksek kişilerin güçlü yönleri;
- Etkili konuşma ve etkin dinleme
- Okuduğunu anlama ve yorumlama
- Yüksek yazma becerisi
- Anlatı oluşturma
- Güçlü hafıza
Sözel/dilsel zekayı geliştirme yöntemleri;
- Düzenli okuma
- Günlük tutma, blog oluşturma gibi yazma faaliyetleri
- Etkin dinleme
2. Mantıksal/Matematiksel Zeka
Yüksek mantıksal/matematiksel zekaya sahip olan kişiler sayıları kullanma, mantık yürüterek neden-sonuç ilişkileri kurabilme, problem çözme becerilerine sahiptir. Mantıksal/matematiksel zeka aynı zamanda muhakeme yeteneği ve eleştirel düşünmeyle ilişkilidir.
Mantıksal/matematiksel zekaboyutu ön planda olan kişiler, fen ve matematik alanlarına ilgidir.
Yüksek matematiksel zekaya sahip kişiler tıp, bilişim, mühendislik, ekonomi gibi alanlarda başarılı olabilir. Pozitif bilimler üzerine çalışan bilim insanlarının genellikle mantıksal/matematiksel zekası ön plandadır.
Mantıksal/matematiksel zekası yüksek kişilerin güçlü yönleri;
- Soyut düşünme
- Eleştirel düşünme
- Problem çözme
- Sayma, hesaplama, sınıflandırma becerileri
- Sebep-sonuç ilişkisi kurma
Mantıksal/matematiksel zekayı geliştirme yöntemleri;
- Sayısal bulmacalar çözmek
- Satranç oynamak
- Mantık problemleri çözmek
3. Görsel/Uzamsal Zeka
Çoklu zeka kuramında yer alan zeka boyutlarından biri olan görsel/uzamsal zeka gözle görülen şekil, renk ve görüntüleri algılama, zihinde canlandırma ve görsel tasarımlar kurgulama becerilerini ifade eder.
Görsel zekâ kişinin resimler ve şekillerle düşünmesi ve yeni tasarımlar oluşturmasının yanında bir haritayı anlama, yön bulma, nesnelerin yerini algılama ve zihinde imgeleme yeteneklerini de kapsar.
Görsel/uzamsal zekası yüksek olan kişiler resim, heykel, fotoğraf, sinema gibi sanatlara ve mimarlık, tasarımcılık gibi mesleklere yatkın olurlar.
Görsel/uzamsal zekâsı yüksek kişilerin güçlü yönleri;
- Yüksek hayal gücü
- Güçlü görsel hafıza
- Görsel kompozisyonlar oluşturma, resim yapma
- Zihinde görselleştirme
- Yön bulma
Görsel/uzamsal zekâyı geliştirme yöntemleri;
- Resim çizmek
- Video oyunları oynamak
- Körebe oynamak