Bütün canlılar uyarılara karşı tepki verir ancak bütün canlılarda sinir sistemi yok mesela ne yazık ki bitkilerde yok...
HOMEOSTASİ
İç dengedir kararlı olma durumudur. Bir mikroorganizmanın yaşamının devamlılığı için vücut içinin dengede tutulmasıdır.🎂
ÖRNEK
NH3 yani amonyak (protein yıkım tepkimesi) bizim için zararlı olduğundan karaciğerde üreye dönüştürülür ve böbrekler idrar yoluyla onu atar.
HER ŞEYİN FAZLASI ZARAR glikoz(yani şeker) kan şekeri düzeyini arttırır bunun dengede tutulması için de pankreas insülin hormonunu salgılar ve fazla şeker hücrelerde depo edilir. Nutella yemeye son...
Ufak bir pro bilgi; Endokrin sistem hormonların sistemidir sırasıyla;
HİPOTALAMUS,EPİFİZ,HİPOFİZ,TİROİT,PARATİROİD,TİMUS,PANKREAS VE EŞEYSEL BEZLER( yani yumurtalık ve testisler)
HOMEOSTASİ nin sağlanması için sadece sinir sistemi çalışmaz bununla birlikte endokrin sistem ve diğer sistemler de birlikte çalışır. Şöyle düşünelim büyüüük bir yeri tek kişinin temizlemesi zordur birçok kişi temizlerse daha çabuk biter.
Sinir sistemi nedir? NÖRON adı verilen patron ve GLİA veya NÖROGLİA adı verilen yardımcılardan meydana gelen sistemdir kendisine gelen uyarıyı alır değerlendirir ve cevap oluşturur. MESELAAA güzel bir kız geldi sana dokundu ne yaparsın heyecanlanırsın ve karşılık verirsin heh işte bu dokunma(uyarı), heyecanlanma(değerlendirme) ve karşılık verme(tepki) gibi düşünebiliriz NEYMİİİŞ nöronlar gelen uyarıyı alır değerlendirir ve cevap oluştururmuşşşşş...
AHA BU DA NÖRON BEY yani bizim sinir sisteminin patronu.
ŞİMDİK dinle bacım burası önemli SİNİR SİSTEMİYLE OLUŞAN TEPKİ DAHA KISA AMMAAAAA ENDOKRİNLE DAHA UZUN.💯
Neden acaba bir düşün neden sinirde tepki daha kısa endokrin yani hormonda uzun?
ÇÜNKÜÜÜ birisi sana dokunduğunda ona tepki vermen daha kolaydır( örnek vermek için demiyorum ama cidden birisi sana dokununca tepki veriyosun ya bunu nöron sayesinde yapıyosun aşkom) şimdi konumuza dönelim hormonal sistem daha uzun sürelidir önce belli organdan aşamadan geçer hormonlarla görevli beze ulaşır sonra yavaş yavaş tepki oluşur ve cevap gelir ama sinirde hemmennn oluyor allah razı olsun nöronlar.🦠
💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕
NÖRONLARI DAHA YAKINDAN TANIYALIM BİR ÇAY İÇELİM🦋
Şimdi o resme bak sol tarafta ne göüyorsun mor çizgi çizgi şeyler var birde yeşil çekirdek var işte o sivri yerlere o dallara biz dentrit diyoruz. sarı kısımlara miyelin kılıfı diyoruz bu miyelin kılıfında SCHWANN hücresi bulunur bu hücreler miyelin kılıfını oluşturur bu miyelin kılıfı(sarı yerler) arasındaki o boşlıklara biz RANVİER BOĞUM diyoruz gelen uyarı(impuls) bu ranvier boğumlardan hoplaya hoplaya gider. DAHA SONRASINDA nöronlar SENTROZOM organelini taşımadıkları için bölünemezler yani çoğalamazlar ANCAK glialarda bu organel var yani bölünebilirler. NÖRONLAR LAKTİK ASİT VE NH3 ÜRETMEZLER çalışmak için ise glikoza yani şekere ihtiyaçları vardır NÖRONLAR İÇİN NUTELLA YİYİN>
🍺GLİALARI YAKINDAN TANIYALIM KAHVE İÇELİM🍺
Glialar bizim yardımcı yani destek hücrelerimizdir. Glialar besin taşımada yardımcı olurlar ve bizi patojenlere karşı korurlar (hasta edici mikrop).Sentrozom var yani bölünebilirler. Bizim sinir sistemimiz 2 ye ayrılır MERKEZİ sinir sistemi ve ÇEVRESEL sinir sistemi.( Kısaca mss ve çss)
Çevresel sinir sisteminde SCHWANN ve SATELLİ
SCHWANN=Miyelin kılıfı sentezler. Nörorejenerasyonu sağlar (nöron onarımı)
SATELLİ=Besin ve yapısal destek sağlarlar
Merkezi sinir sisteminde ise OLİGODENTROSİT MİKROGLİA EPENDİM VE ASTROSİT
OLİGODENTROSİT=Mss de miyelin kılıfı sentezler(schwann çss de)
MİKROGLİA=Mikropları fagosite eder(fagosite veya fagositoz hücrenin maddeyi içine alıp sindirmesi durumudur)
EPENDİM=BOS üretir yani BEYİN OMURİLİK SIVISI. Ayni zamanda mss de boşlukları örter.
ASTROSİT=Kan-Beyin bariyerleri oluşturur.
BURAYA KADAR EZBERLEYEN KENDİNE TIPÇIYIM DİYEBİLİR.
NÖRONLAR ÜÇE AYRILIR
1)DUYU; impulsu alır.(impuls=uyarı)
2)ARA= impulsu değerlendirir
3)MOTOR= impulsa cevap oluşturur.
DETAYA İN KARDEŞŞŞŞ
DUYUUUU NÖRONLARIIIII
Alınan impulsu mss ye götürür (beyin omurilik)
Duyu nöronları zarar görürse kişi uyarı alınmaz
Duyu nöronu zarar görürse kişi eğer birisi onun herhangi bir yerine iğne batırırsa vurursa ateş yakarsa veya benzeri şeyler yaparsa bu kişi hiçbirini hissetmez ancak o yerini oynatabilir. Mesela Merve duyu nöronu zarar görmüş mertin bacağına iğne batırsa mert bacağına batırılan iğneyi hissetmez ama bacağını oynatabilir.
ARA NÖRONNNN
Mss de bulunur ve değerlendirme yapar(mss yani beyin omurilikte bulunuyor bu patronlar)
Ara nöronu zarar gören bir kişi hem acıyı hissetmez hemde tepki veremez merve ve mert örneğini tekrar düşünelim duyu nöronu zarar görünce mert bacağına batırılan iğneyi hissetmiyordu ama bacağını oynatabiliyordu bu sefer ara nöronu zarar gördüğü için hem acı hissetmeyecek hemde bacağını hareket ettiremeyecek.
MOTOR NÖRONNNN
AZAP kelimesinin karşılığı neden biliyormusunuz çünkü motor zarar görürse hem acıyı hissedersin hemde hareket ettiremezsin yani acının kölesisin...
Motor nöron cevap nöronudur cevap için efektöre gider
NEDİR BU EFEKTÖR? NEDİR BU SİSTEM?
İmpuls süreci sırasıyla şu şekildedir
RESEPTÖR(impulsu alan) DUYU NÖRONU ARA NÖRON MOTOR NÖRON VE EN SONUNDA DA EFEKTÖR ORGAN(Yani tepkiyi verecek organ)
İMPULS
Nörondaki elektriksel değişimdir.
Dendritten akson uçlarına doğru hareket eder.
Şimdi nörona tekrar bir bakalım.
O gördüğünüz miyelin kılıfı elektriği sevmeyen yalıtkan bir maddedir ancak impuls elektriğin ta kendisi bu impuls nasıl geçicek? İmpuls miyelin kılıfına uğramadan RANVİER boğumdan atlaya atlaya gider ve bu da hızı arttırır.
Not; Miyelin kılıfı lipoprotein yapıdadır.
İMPULS HIZINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
MİYELİN KILIFI= Hızı arttırır.
AKSON ÇAPI= Ne kadar büyük olursa iletim o kadar hızlı olur.
RANVİER BOĞUM=Azaldıkça hız artar.
Not; Miyelin kılıfı her nöronda yok.
İMPULS SAYISI VE TEPKİ ŞİDDETİ
Tepki şiddeti yani uyartı şiddeti ve uyarılan sinir teli sayısının artması.İmpuls sayısını etkileyen bazı faktörler var bunlar;
UYARI SAYISI UYARI ŞİDDETİ UYARI SIKLIĞI UYARI SÜRESİ VE NÖRONLARIN BAĞLANMA ŞEKLİYLE SAYISI.
NOT; MSS nöronları ve çizgili kaslarda miyelin var ancak organlar ve düz kaslarda yok.
İMPULS OLUŞUMU VE İLETİMİ
İmpuls iletimi yaparken ATP(enerji) harcanır. Bu yüzdende KİMYASAL bir değişimdir.
İmpulsun iletim hızı sabittir BAK BU SINAV SORUSUYDU UNUTMA
impuls iletim hızı inip çıkan bir şey değildir düz sabit bit çizgide olması gerekir aynen bu alttaki gibi
